Aimé-Jules Dalou, Brotherhood (La fraternité), 1883, plaster. Paris, city hall of the Xth arrondissement. Credit: Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0 / photo by Coyau.

Conferentie Male Bonds in Nineteenth-Century Art

15-16 May 2018, Museum of Fine Arts, Ghent

Male Bonds is a two-day international conference organized by Ghent University and the European Society for Nineteenth-Century Art (ESNA); in cooperation with the University of Antwerp and the Museum of Fine Arts, Ghent; and with the support of the Research Foundation Flanders (FWO), of Radboud University’s Institute for Historical, Literary and Cultural Studies, of the Dutch Postgraduate School for Art History (OSK) and of the Netherlands Institute for Art History (RKD).

This conference will probe, challenge and expand upon the academic narrative of male homosociality through the lens of art history. It aims to establish an overview of a variety of male bonds that underpinned nineteenth-century art, and to consider the theoretical and methodological implications of the study thereof. In so doing, it seeks to build a bridge between traditional art-historical scholarship and the fields of gender and gay and lesbian studies: an interdisciplinary exchange of which the full potential for scholarship on the nineteenth century remains to be exploited.

For more information, see the conference website: http://www.malebonds.ugent.be/ or the event's Facebook page: https://www.facebook.com/events/599483510426231/.

Migratie en identiteit

Call for Papers Jaarcongres 2018: ‘Migratie en identiteit’

Migratie en identiteit

Migratie is een van de meest besproken thema’s op dit moment. Door velen in het publieke debat wordt de migratiesamenleving gezien als een nieuw fenomeen en een breuk met de voorgaande eeuwen. Tegelijkertijd wordt het beeld van Nederland als een van oudsher gastvrij land nog steeds gehuldigd. In dit congres onderzoeken we de betekenis van migratie voor de negentiende en vroeg twintigste eeuw. Veel historisch onderzoek naar migratie wordt gedaan door sociale en economische historici. De aandacht gaat hierbij meestal uit naar structurele processen en veranderingen. Op dit congres willen we vooral aandacht besteden aan de culturele dimensie en de relatie tussen migratie en identiteitsvorming in de moderne tijd (ca. 1780-1940). Centraal staan de ervaringen van de migranten zelf, maar ook van de samenleving die de migranten ontvangt of juist ziet vertrekken. Was migratie evenzeer bepalend voor identiteitsvorming als tegenwoordig of zijn de verhalen van en over migranten juist heel anders dan nu? In hoeverre werd er bijvoorbeeld gesproken over een ‘multicultureel drama’ in de moderne tijd? Welke bijdragen leverden migranten aan de vorming van de Nederlandse en Belgische nationale identiteit? Welke rol speelt de vluchtelingenproblematiek in de negentiende en vroege twintigste eeuw? En welke historische bronnen hebben we tot onze beschikking om deze verhalen te reconstrueren?

Subthema’s

  • Migratie en nationale identiteit
  • Ervaringen & egodocumenten migranten
  • Ballingschap en asiel
  • Migratie en percepties van (nationale) veiligheid
  • Opvang van migranten
  • Maatschappelijke debat
  • Culturele beeldvorming over migratie
  • Bijdragen van geïmmigreerde kunstenaars en schrijvers aan de nationale identiteit
  • Juridische status migranten en vluchtelingen
  • Religie, kerk en migratie

Wij nodigen sprekers uit voor een lezing van 20 minuten, te houden op ons congres van vrijdag 14 december 2018 in Amsterdam.

Abstracts van max. 150 woorden kunnen worden ingeleverd tot 15 juni as. bij de secretaris van de werkgroep Matthijs Lok: M.M.Lok@uva.nl.

De indieners krijgen voor 1 augustus bericht van het bestuur van de werkgroep de Moderne Tijd.

5e Daendelslezing Gert Oostindie: ‘Postkoloniale beeldenstormen’

Historicus Gert Oostindie neemt onze omgang met het koloniale verleden kritisch onder de loep. Ook het actuele, soms hoog oplopende publieke debat daarover komt aan bod tijdens de 5de Daendelslezing en aansluitende forumdiscussie in het Rijksmuseum op woensdag 25 april, 13:30-17:30.

Postkoloniale beeldenstormen

De afgelopen maanden is een heftig debat gevoerd over de waardering van Nederlands koloniale verleden, waar gevoelens van spijt, schuld en schaamte soms stuitten op historisch-wetenschappelijke verwijten van anachronisme en presentisme. Het debat gaat inmiddels over allerlei onderwerpen: van de eventuele teruggave van koloniaal erfgoed en de inrichting van een slavernijmuseum tot de specifieke positie van nazaten van de inwoners van voormalige koloniën. In de discussie worden slachtoffers soms tegenover daders gesteld, zwarte woede tegenover ‘witte onschuld’.

In zijn lezing zal Gert Oostindie, hoogleraar koloniale en postkoloniale geschiedenis aan de Universiteit Leiden en directeur van het KITLV, kritisch reflecteren op de omgang met ons koloniale verleden. Zowel de vakhistorische dimensie als het actuele publieke debat komen daarbij aan bod, evenals de rol die Herman Willem Daendels (Hattem 1762-1818 Elmina) heeft gespeeld in Nederlands-Indië en aan de Goudkust.

Discussie

De lezing wordt gevolgd door een forumdiscussie over Nederlands koloniale verleden: de herinnering daaraan en de actualiteit van die herinnering, waarbij ook de zaal wordt betrokken. Deelnemers aan dit forum zijn Gert Oostindie, Martine Gosselink, hoofd geschiedenis van het Rijksmuseum, Wim Manuhutu, oud-directeur van het Museum Maluku, Aspha Bijnaar, onderzoeker en schrijver, en Karwan Fatah-Black, onderzoeker. De discussie wordt gemodereerd door Niek van Sas, emeritus hoogleraar Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van de Stichting Daendels.

Informatie en aanmelding

Voor meer informatie en aanmelding voor de lezing, zie: https://www.rijksmuseum.nl/nl/nu-in-het-museum/colleges-en-lezingen/publiekslezing-postkoloniale-beeldenstormen

Symposium ‘Het einde nabij? Het apostolische Werk in de 19e eeuw’

Zaterdag 22 september 2018, 11-16 uur
Plaats van samenkomst van het Apostolisch Genootschap
Meulenwiekelaan 49, 1402 TC Bussum

Het geloof in het ‘einde der tijden’ is een algemeen godsdienstig verschijnsel, bekend uit de Europese en de wereldgeschiedenis, van de oudheid tot heden. Het speelt een rol in actuele politieke discussies, bijvoorbeeld over de status van Jeruzalem. In de negentiende eeuw was het eindtijddenken in Europa, ook in Nederland, ten gevolge van de Franse Revolutie bijzonder krachtig. Het vormde de basis voor het ontstaan van het apostolische Werk. Sommige van de in de negentiende eeuw ontstane apostolische denominaties lieten het eindtijddenken varen, andere hielden daaraan in meerdere of mindere mate vast.

Wat gebeurt er nadat de verwachte eindtijd is verstreken? Het apostolische Werk heeft in allerlei denominaties zeer verschillende vormen aangenomen. Heeft het toch een herkenbare identiteit? Of is die er niet?

Dit openbare historisch symposium wordt georganiseerd onder auspiciën van de Van Oosbreestichting op zaterdag 22 september 2018, van 11-16 uur in de plaats van samenkomst van het Apostolisch Genootschap, Meulenwiekelaan 49, 1402 TC Bussum. In 2017 promoveerde Rie-Hilje Kielman te Leiden op het proefschrift: In het laatste der dagen. Eindtijdverwachting in Nederland op de drempel van de moderne tijd (1790-1880). Zij zal het symposium openen. Zij plaatst de apostolische beweging in de context van andere bewegingen die de naderende eindtijd als uitgangspunt hadden gekozen. Frederique Demeijer, Truus Bouman-Komen, Edwin Diersmann en Johan Giskes leveren eveneens een bijdrage. Manfred Horstmanshoff en Henk Smits fungeren als voorzitters. De samenvattingen van de lezingen en biografische bijzonderheden over de auteurs vindt u hieronder. Het symposium wordt afgesloten met een forum waaraan vertegenwoordigers van diverse apostolische geloofsgemeenschappen deelnemen. De bijeenkomst zal worden opgeluisterd door muzikale bijdragen die de sfeer van de negentiende eeuw zullen oproepen. Het gemengd koor van de gemeente Bussum van het Apostolisch Genootschap verleent medewerking.

Programma

11:00-11:20
Inloop
11:20-11:25
Opening
Manfred Horstmanshoff
11:25-12:10
‘Duistere tijden: de apostolische beweging en de eindtijdverwachting van de negentiende eeuw’
Rie-Hilje Kielman
12:10-12:30
Muzikale bijdragen
Ingeleid door Johan Giskes
12:30-13:45
Lunch
13:45-14:00
‘De apostolische geschiedenis in vogelvlucht’
Frederique Demeijer
14:00-14:30
‘De rol van de liefde in sommige eindtijd-verwachtingen’
Truus Bouman-Komen
14:30-15:00
‘De Apostolische Zending/Hersteld Apostolische Zendingkerk en de opkomst van het ‘Nieuwe Licht’ in Nederland na de dood van apostel Schwartz’
Edwin Diersmann
15:00-15:20
Thee/koffie
15:20-15:30
Muzikale bijdragen
Ingeleid door Johan Giskes
15:30-16:00
Forumdiscussie onder leiding van Henk Smits
16:00
Sluiting
Henk Smits

Aanmelding en betaling inschrijfgeld

De kosten van deelname aan de bijeenkomst bedragen € 10,00 per persoon. Aanmelding geschiedt door invulling van het aanmeldingsformulier op de website van de Van Oosbreestichting en betaling van het inschrijfgeld op de daar vermelde bankgirorekening. Het bericht dat de aanmelding en betaling zijn ontvangen is tevens toegangsbewijs.

Zie http://www.vanoosbreestichting.nl/symposia/ voor meer informatie.

Congres 2017: Mens en dier

Jaarcongres De Moderne Tijd 2017

Mens en dier. De omgang met dieren in de Lage Landen (1780-1940)

Amsterdam, vrijdag 15 december 2017
Universiteitsbibliotheek (Singel 425), Doelenzaal

Dieren vormden een bron van vermaak, van verwondering en materiaal voor de wetenschap. In dierentuinen betrof het vooral exotische dieren, maar de dagelijkse omgang met huisdieren en vee is niet minder interessant. Wanneer veranderde de waak- en jachthond in een trouwe viervoeter en blinde geleidehond, de muizenjagende kat in een knuffeldier?

In 1877 werd de Nederlandse Vereniging tot bescherming van dieren opgericht. Vanaf toen kregen sommige bedreigde dieren wettelijk een beschermde status. Bestaat er een relatie tussen de dierenbescherming en dierecologie en de in diezelfde tijd opkomende natuurbescherming? Wat was het beeld van uitgestorven dieren? Op welke wijze zijn dieren verbeeld in de beeldende kunst en literatuur in de moderne tijd?

Op het jaarcongres van De Moderne Tijd op 15 december zal een divers gezelschap van sprekers zal ingaan op de interessante relaties tussen mens en dier in de moderne tijd.

Programma

09:30-10:00
Inloop en koffie
10:00-10:15
Opening door dagvoorzitter
Jenny Reynaerts (Rijksmuseum)
10:15-10:45
‘Vreemdsoortig en inheems”. Over de veranderende culturele posities van dieren en mensen, 1838-1940’
Erik de Jong (UvA)
10:45-11:15
‘Iguanodons, Diplodocussen en de politieke boemerang van de culturele diplomatie, 1878-1913’
Ilja Nieuwland (Huygens ING)
11:15-11:40
Koffie
11:40-12:10
‘De hond in de monarchale representatie van de Duitse keizer voor en na 1918’
Irena Kozmonová (Potsdam)
12:10-12:40
‘Het doden van dieren’
Peter Koolmees (UU)
12:40-13:30
Lunchpauze
13:30-13:45
Intermezzo: ‘De schilder, de koning en de leeuw’
(Ivo Blom)
13:45-14:15
‘Dierenportretten en de opkomende middenklasse’
Harry Kraaij (UvA)
14:15-14:45
‘Transnationale blinde geleidehonden in Nederland en Zuid-Afrika’
Monika Baar (Leiden)
14:45-15:15
‘De kat in de negentiende eeuw’
Hanneke Ronnes (UvA)
15:15-15:30
Pauze
15:30-16:00
‘Beter tien vogels in de lucht dan een in de hand. Veranderende motieven en praktijken bij vroege vogelbeschermers, 1890-1910’
Leen Dresen (Radboud)
16:00-16:30
‘“De vis wordt duur betaald.” De representatie van dieren en het vegetarisme in het werk van Herman Heijermans en zijn tijdgenoten’
Lucie Sedláckova (Praag)
16:30-17:15
Slotdiscussie
17:15-18:30
Borrel

Aanmelden

Kosten voor de dag: €25 (studenten en promovendi €15) inclusief lunch, ter plekke contant te betalen. Opgeven s.v.p. vóór 6 december 2015 bij de secretaris van de werkgroep M.M.Lok@uva.nl.

Joost Swarte, "Het geheim van de klare lijn"

Joost Swarte houdt zesde Bilderdijk-lezing

Het geheim van de klare lijn

Joost Swarte

Vrijdag 15 december 2017, St. Bavokerk op de Grote Markt in Haarlem, 16:00

Willem Bilderdijk (1756-1831) woonde de laatste vier jaar van zijn leven in Haarlem. In navolging van Leiden (de Huizinga-lezing) organiseert Stichting Bilderdijk Haarlem sinds 2006 tweejaarlijks de Bilderdijk-lezing. Eerdere lezingen werden gehouden door Piet Gerbrandy, Marita Mathijsen, Peter van Zonneveld, Eric M. Moormann en Rick Honings.

Striptekenaar, illustrator, grafisch vormgever en architect Joost Swarte verzorgt de zesde Bilderdijk-lezing. Bilderdijk was net als Swarte tekenaar en architect. Van zijn hand zijn o.a. vignetten, boerenbedriegers, rebusbrieven en architectuurschetsen bewaard gebleven. Uniek is het kolderieke maar ook educatieve prentenboek 'Hanenpoot' dat Bilderdijk maakte voor zijn zoontje Julius Willem. Bilderdijk zet net als Swarte graag de wereld op zijn kop. Ziet Swarte in Bilderdijk wellicht de voorloper van de Nederlandse strip? En welke tekenaars hebben beiden geïnspireerd?

Bezoekers van de zesde Bilderdijk-lezing zullen in de St. Bavokerk een ware beeldenstorm ondergaan. Aan de hand van ruim honderd tekeningen en illustraties geeft Swarte een exclusief inkijkje in zijn onuitputtelijke ideeënwereld en onthult hij en passant het geheim van de klare lijn. Het is inmiddels traditie dat na de lezing een hedendaags dichter een hommage brengt aan de wonderlijke alleskunner Bilderdijk. Deze keer is de beurt aan de veel gelauwerde Hester Knibbe. Na afloop zal er een krans worden gelegd op het graf van Bilderdijk en wordt in de Commandeurszaal van het Noord-Hollands Archief de bibliofiele uitgave 'Het Geheim van de Klare Lijn' (uitgeverij De Zingende Zaag) feestelijk gepresenteerd.

Na reservering via info@bilderijk.org is de entree gratis. Voor het laatste nieuws, zie: www.facebook.com/Bilderdijk en www.bilderdijk.org. Mede mogelijk gemaakt door: Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, Gemeente Haarlem, SKOB Haarlem, J.C. Ruigrok Stichting, Vrienden van de Grote Kerk Haarlem, Eva Tas Foundation, Noord-Hollands Archief, Tentoo Payroll Professionals, Debbie Saul grafisch ontwerpen, Mark Keppel Lijstenmakerij, Vinites, Wijnkoperij Henri Bloem in Bloemendaal, Lenoirschuring en Sticky Pixels Vormgeving.

Rijksmuseum Fellowship Programme 2018-19

Applications due by 14 January 2018

We welcome international research proposals which open new perspectives on the Rijksmuseum’s collection, its history and activities. The purpose of the programme is to enable applicants to base part of their research at the Rijksmuseum and thus to strengthen the bonds between the museum and universities. The focus of research should relate to the Rijksmuseum’s collection and activities, and may encompass any of its varied holdings, including paintings, sculpture, decorative arts, prints, drawings, photography and historical artefacts. The programme offers students and academic scholars access to the museum’s collections, library, conservation laboratories and curatorial expertise.

Furthermore, the museum facilitates opportunities for Fellows to engage in workshops and excursions to encourage the exchange of knowledge - both amongst themselves and the broader museum audience.

Application and procedure

Please review the eligibility, funding and application requirements by visiting the Rijksmuseum website. For the 2018-2019 academic year, candidates can apply for:

  • Andrew W. Mellon Fellowship for art historical research – Apply here
  • Johan Huizinga Fellowship for historical research – Apply here
  • Migelien Gerritzen Fellowship for conservation research – Apply here
  • Dr. Anton C.R. Dreesmann Fellowship for art historical research – Apply here

The closing date for all applications is 14 January 2018, at 6:00 p.m. (Amsterdam time/CET). No applications will be accepted after this deadline. All applications must be submitted online and in English. Applications or related materials delivered via email, postal mail, or in person will not be accepted. Selection will be made by an international committee in February 2018. The committee consists of eminent scholars in the relevant fields of study from European universities and institutions, and members of the curatorial and conservation staff of the Rijksmuseum. Applicants will be notified by 1 March 2018. All Fellowships will start in September 2018.

Further information and application forms: www.rijksmuseum.nl/fellowships For questions concerning the application procedure, contact Marije Spek, Coordinator of the Fellowship Programme (m.spek@rijksmuseum.nl), +31 (0)20-6747395.

Keynote John Brewer: Patriotic Cosmopolitanism

‘Patriotic Cosmopolitanism; Cosmopolitan Patriotism’. Local loyalties and universal rights since the French revolution

Keynote lecture HLCS Conferentie ‘Europe Contested’, woensdag 22 november, 13:15-14:15, Radboud Universiteit Nijmegen, Erasmusgebouw, E2.53.

There is a long history of tensions between on the one hand particular affiliations to nation, religious faith, locale, landscape, people and race, which are often seen as emotional and affective, and on the other larger aims and values (often transnational as in the European case, sometimes universal) that are not necessarily tied to place and which are seen as abstract and cerebral. These are issues that have vexed contemporary political theorists and philosophers, but which have been salient since the French revolution. This talk takes two historical cases, the one British, the other Italian, to explore the debate about these tensions, and to suggest directions in which the modern debate might develop.

About John Brewer

John Brewer is an internationally acknowledged authority on the history of consumer culture and cultural consumption in the early modern period, and the valuation of culture until the present day. His most famous studies include: The Birth of a Consumer Society, edited with Neil McKendrick and J.H. Plumb (1982); The Consumption of Culture: Word, Image, and Object in the 17th and 18th Centuries, edited with Ann Bermingham (1995); The Pleasures of the Imagination: English Culture in the Eighteenth Century (1997); The American Leonardo: a 20th century tale of Obsession, Art and Money (2009). His current research focuses on debates on the values of art since 1500 till the present and on the history of travel, tourism and identity in the 18th and 19th centuries. Emeritus professor of History and Literature at Cal Tech (USA) and former professor of cultural history at the European University Institute Florence, he currently joins the Radboud Faculty of Arts as a HLCS Visiting Fellow in 2017/18.

For information or questions, please contact europecontested2017@let.ru.nl.

Congres: 200 jaar Rijksuniversiteit Leuven

Breuken en continuïteiten in het universitaire geheugen

7 oktober 2017, Rijksarchief Leuven

In oktober 1817 openden drie nieuwe rijksuniversiteiten de deuren in het zuidelijke deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden; het latere België en Luxemburg. Deze nieuwe universiteiten, opgericht in Gent, Leuven en Luik, vormden belangrijke componenten in Willem I’s doortastende politiek om noord en zuid te verenigen. Samen met de drie heropgerichte noordelijke universiteiten in Groningen, Leiden en Utrecht, vormden ze de speerpunten van een nieuw geïntegreerd en door de staat gecoördineerd systeem van hoger onderwijs. De universiteiten moesten, conform de voortaan uniforme standaarden voor noord en zuid, instaan voor de vorming van een moderne intelligentsia en een nationale elite.

De tweehonderdste verjaardag van de opening van de rijksuniversiteiten geniet vandaag opmerkelijk genoeg meer aandacht in België dan in Nederland. Nochtans is net de periode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in de Belgische geschiedschrijving vanuit een zuidelijk post-1830 perspectief veel vaker als negatief (‘mislukte natiestaat’) voorgesteld. Op z’n minst even opmerkelijk, is dat de drie betrokken Belgische universiteiten niet even sterk in het herdenkingsenthousiasme meestappen. De universiteiten van Gent en Luik beschouwen het koninklijk besluit op de herinrichting van het hoger onderwijs uit 1817 als hun oprichtingsakte. In beide steden geeft de tweehonderdste verjaardag van de opening van de rijksuniversiteit aanleiding tot grote jubileumfeesten die de tweehonderd jaar lange geschiedenis van de universiteit in de kijker plaatsen. In Leuven daarentegen, leidt de tweehonderdste verjaardag van de opening van de rijksuniversiteit niet tot officiële herdenkingen; alsof dergelijke herdenkingen het geloof dat de universiteit zich kan beroepen op een veel oudere geschiedenis die teruggaat tot de vijftiende eeuw zou ondermijnen.

Het congres Tweehonderd jaar rijksuniversiteit Leuven dient een tweeledig doel. De presentaties in de voormiddag willen een nieuw licht werpen op de geschiedenis van de rijksuniversiteiten in noord en zuid tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het panelgesprek in de namiddag wil aanzetten tot diepere reflectie over hoe universiteiten vandaag hun eigen geschiedenis herdenken. Hoe omgaan met breuken en (vermeende) continuïteiten in het universitaire geheugen?

Voor meer informatie kunt u terecht op: www.arts.kuleuven.be/conference/leuven1817.

Joseph Wright (ca. 1774-6), An eruption of Vesuvius seen from Portici

Lezing John Brewer: Romantic Vesuvius

Romantic Vesuvius: Sublime tourism, Neapolitan science and counter-revolution

Openingslezing HLCS Fellowship 2017/18, donderdag 21 september, Radboud Universiteit Nijmegen

In the late eighteenth and early nineteenth centuries, the terms ‘tourism’ and ‘tourist’ first came into common use, conveying new expectations and experiences of travelling and shifting appreciations of nature and culture. In this public lecture, John Brewer will examine the Vesuvius and the buried cities of Herculaneum and Pompeii in relation to sublime tourism and sublime aesthetics. What was it visitors to the volcano expected to feel and enjoy? How did they understand the experience, and how did it relate to the science and politics of the day? Charting shifting attitudes, both radical and conservative, to the volcano and to the uncovering of the Buried Cities, Brewer will demonstrate how the history of tourism offers major opportunities for bringing a wide range of disciplines in the humanities together in new and exciting ways.

About John Brewer

John Brewer is an internationally acknowledged authority on the history of consumer culture and cultural consumption in the early modern period, and the valuation of culture until the present day. His most famous studies include: The Birth of a Consumer Society, edited with Neil McKendrick and J.H. Plumb (1982); The Consumption of Culture: Word, Image, and Object in the 17th and 18th Centuries, edited with Ann Bermingham (1995); The Pleasures of the Imagination: English Culture in the Eighteenth Century (1997); The American Leonardo: a 20th century tale of Obsession, Art and Money (2009). His current research focuses on debates on the values of art since 1500 till the present and on the history of travel, tourism and identity in the 18th and 19th centuries. Emeritus professor of History and Literature at Cal Tech (USA) and former professor of cultural history at the European University Institute Florence, he currently joins the Radboud Faculty of Arts as a HLCS Visiting Fellow in 2017/18.